SmartMet (SILAM)
Харитаҳои пешгӯии ифлосшавии ҳаво дар қаламрави Тоҷикистон ва кишварҳои ҳамсоя аз рӯи модели SILAM. Онҳоро Институти обуҳавошиносии Финляндия (FMI) дар доираи лоиҳаи FINTAJ ҳар рӯз ҳисоб мекунад.
Пшб, 5 Ноя, 05:00 бо вақти Душанбе · дар харита 00Z
Чархаки мушро дар болои харита гардонед: ба поён - дертар, ба боло - барвақттар. Соатро бо бурдани курсор ба тасмаи соатҳо низ интихоб кардан мумкин аст.Барои иваз кардани соат ангуштро дар болои харита ба чап ё рост кашед.
Дуоксиди сулфур. Консентратсия дар сатҳи замин, мкг/м³. Манбаъҳо - сӯзонидани ангишт ва мазут, саноат.
© Институти обуҳавошиносии Финляндия (FMI), модели SILAM. Тасвирҳои FMI бе тағйир нишон дода шудаанд.Кадр бо андозаи пурра
Ҳисоби FMI аз 4 Ноябр, 00 UTC; харитаҳо 4 Ноябр соати 11:02 нашр шудаанд.
Ин харитаҳо чистанд
SILAM (System for Integrated modeLling of Atmospheric coMposition) - модели таркиби атмосфера, ки Институти обуҳавошиносии Финляндия таҳия мекунад. Модел ҳисоб мекунад, ки моддаҳо аз нақлиёт, саноат, печкаҳо, сӯхторҳо ва тӯфонҳои чанг чӣ тавр бо шамол интиқол меёбанд, омехта мешаванд, ба реаксияҳои кимиёвӣ дохил мешаванд ва ба замин мешинанд.
Барои Тоҷикистон FMI ҳар рӯз пешгӯии 48-соата ҳисоб мекунад. Одатан ҳисоб аз соати 00 UTC-и шабонарӯзи гузашта оғоз мешавад - ҳамин тавр маълумот дар бораи партовҳои воқеии рӯзи гузашта ба он дохил мешавад. Харитаҳои нав тақрибан соати 07:00 бо вақти Душанбе нашр мешаванд ва то соати 05:00-и рӯзи дигарро фаро мегиранд.
Модел сатҳи умумии ифлосшавиро дар қаламрави калон бо қадами даҳҳо километр нишон медиҳад. Ин ҳисоб аст, на ченкунӣ: дар назди кӯчаи серрафтуомад ё корхона ҳаво метавонад бадтар бошад. Маълумоти воқеӣ - дар саҳифаи истгоҳҳои мониторинг.
Харитаро чӣ тавр бояд хонд
- Нишондиҳандаро бо тугмаҳои болои харита интихоб кунед. Вақт бо чархаки муш дар болои харита (ба поён - дертар, ба боло - барвақттар) ё бо бурдани курсор ба тасмаи соатҳо иваз мешавад; дар телефон - бо кашидани ангушт дар болои харита ба чап ё рост, бо клавиатура - бо тирчаҳо. «Аниматсия» ҳамаи 48 соатро нишон медиҳад; кадрҳо як-як бор мешаванд, бинобар ин дар интернети суст он сусттар меравад.
- Дар сарлавҳаи харита вақт бо UTC навишта шудааст: «hour: 06Z» - соати 06:00 UTC, яъне 11:00 бо вақти Душанбе. Дар болои харита портал вақти маҳаллиро менависад.
- Ранг - консентратсия дар сатҳи замин бо микрограмм ба як метри мукааб (мкг/м³), миқёс - дар зери харита. Миқёс нобаробар аст: ҳар зинаи навбатӣ тақрибан ду баробар аз пештара калонтар аст, бинобар ин рангҳои ҳамсоя якчанд маротиба фарқ мекунанд.
- AQI - индекси сифати ҳавои FMI аз панҷ сатҳ: ранг дар ҳар нуқта бадтарин сатҳи моддаҳост. Навиштаҷоти шарҳ бо забони англисӣ мебошанд; мутобиқати онҳо ба сатҳҳои портал дар ҷадвали поён аст.
- ABL - баландии қабати сарҳадии атмосфера бо метр. Шабона ва зимистон, хусусан ҳангоми инверсия дар водиҳо, ин қабат то якчанд даҳ метр паст мешавад: партовҳо қариб пароканда намешаванд ва ифлосӣ дар назди замин ҷамъ мешавад.
- Нуқтаҳо - шаҳрҳои Тоҷикистон (Душанбе, Хуҷанд, Кӯлоб, Хоруғ ва дигарон), хатҳо - сарҳади давлатӣ, дар канорҳо - арз ва тӯли ҷуғрофӣ.
Сатҳҳои индекси AQI дар харитаҳои FMI
Индекси FMI аз рӯи консентратсияҳои соатӣ ҳисоб мешавад: сатҳро дар ҳар нуқта моддае муайян мекунад, ки зериндекси он бадтарин аст. Ҳадҳо, мкг/м³:
| Сатҳ | Дар шарҳи FMI | SO₂ | NO₂ | PM10 | PM2.5 | O₃ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Хуб | Good | < 20 | < 40 | < 20 | < 10 | < 60 |
| Қаноатбахш | Fair | 20–80 | 40–70 | 20–50 | 10–25 | 60–100 |
| Миёна | Moderate | 80–250 | 70–150 | 50–100 | 25–50 | 100–140 |
| Бад | Poor | 250–350 | 150–200 | 100–200 | 50–75 | 140–180 |
| Хеле бад | VeryPoor | > 350 | > 200 | > 200 | > 75 | > 180 |
Шкалаи оперативии портал бо нобаёнӣ ҳамин ҳадҳоро истифода мебарад (аз рӯи намунаи индекси FMI/HSY) - муфассал дар бораи индекс. Манбаи ҳадҳо: индекси сифати ҳавои FMI.
SILAM дар саҳифаҳои дигари портал
Дар харита - қабати SILAM аз модели глобалии FMI бо шабакаи тақрибан 20 км барои 5 шабонарӯз, бо рангҳои шкалаи портал; онро метавон наздик кард ва якҷоя бо истгоҳҳо дид.
Дар саҳифаҳои истгоҳҳо ва пешгӯии обу ҳавои шаҳрҳо - пешгӯии SILAM аз рӯи рӯзҳо барои ҳамон макон.
Манбаъ ва маҳдудиятҳо
Харитаҳоро FMI дар сомонаи silam.fmi.fi дар доираи лоиҳаи FINTAJ ҳисоб ва нашр мекунад; портал онҳоро бе тағйир нишон медиҳад ва баъд аз FMI нав мекунад.
FMI огоҳ мекунад: маҳсулоти моделӣ барои истифодаи илмӣ сохта шудаанд, дақиқӣ ва пуррагии онҳо кафолат дода намешавад. Арзёбии расмии сифати ҳаво - аз рӯи маълумоти истгоҳҳои мониторинги Агентӣ, падидаҳои хатарнок - дар бахши «Огоҳиҳо».